Мөдхөн чамдаа очноо би

Одоохон, одоохон чамдаа очмоор байна
Орь залуу нас минь нисэн одохоос нь өмнө
Ооч сахалтай өвгөн болчихоосоо өмнө
Оройгүй их хайр минь оргүй болохоос нь өмнө
Одоохон, одоохон чамдаа очмоор байна

Удахгүй, удахгүй чамдаа очмоор байна
Уйтгарт нэг хэвийн амьдралдаа цэг тавиад
Урдах гунигаа өнөөдөртөө булшилчихаад
Уйт шөнийн ганцаардлыг сэтгэлээсээ арччихаад
Удахгүй, удахгүй чамдаа очмоор байна

Хурдхан, хурдхан чамдаа очмоор байна
Халамж шингэсэн хайранд чинь эрхэлж
Халуу дүүгсэн энгэртээ эрхлүүлэхээр
Ханийн тэнгэртэй заяандаа нялхарч
Хурдхан, хурдхан чамдаа очмоор байна

Мөдхөн, мөдхөн чамдаа очмоор байна
Намайг гэсэн халуухан сэтгэлийг чинь амрааж
Нандин эрхэмснг хайраа ганцхан чамдаа л өгөхөөр
Мөдхөн, мөдхөн чамдаа очноо би

Төрөлмүүд минь

Тоглоомчдод зориулсан ЛАПТОП

PC MicroWorks’ саяхан өөрийн гаргасан шинэ бүтээгдэхүүнийг дэлхийн хамгийн хүчирхэг 15.4″ ийн лаптоп хэмээн нэрлэсэн байна. Гэхдээ энэ үнэхээр бодитой байж чадах болов уу? Таньд 15.4″ ийн лаптоп хэрэгтэй болвол PC MicroWorks’ ийн вэбсайтанд ороод өөрийн хүүхдээ дуртайгаараа янзлуулж аваад ашиглах боломжтой. Intel Core 2 Extreme Quad Core processor, 8gig DDR3 санах ой, and NVIDIA Geforce 9800M GT график карттай.

Үзүүлэлт:
* Intel Core 2 Extreme Quad Core QX9300 (2.53GHz) Processor

* 8GB Ultra Speed DDR3 1333MHz Memory

* 500GB HDD or 128GB SSD

* NVIDIA Geforce 9800M GT graphics with 512MB DDR3 memory

* Blu-ray drive* 15.4″ HD WUXGA 1920 x1200 Crystal-View X-treme Bright LCD

* 8 Channel Advanced SRS WOW Surround Sound System

* Wireless a/b/g/n, Bluetooth, optional EV-DO, GPS

* TV Tuner

* Finger Print Reader

* Windows Vista Ultimate
Edge ийн эхлэл үнэ нь $2634 бөгөөд илүү хүчин чадалтайгаар тохируулж авбал $6659 хүрнэ.

Дээд Монголчуудын үндсэрхэг үзэл

Удиртгал
Та Монгол угсаатныхаа талаар хэр сайн мэдэх вэ?Тэгвэл…Сүүлийн үеийн судалгаагаар дэлхий дээр найман сая гаруй Монгол угсаатан амьдарч байна хэмээсэн албан бус мэдээ бий. Бидний төрөл садангууд маань бүлэг цөлгөөрөө БНХАУ, ОХУ, АНУ, Франц, Афганистан, бүр Киргизстан улсад ч утаагаа боргилуулсаар явна. Эдгээр улсын дотроос хамгийн олон тооны Монгол угсаатан аж төрдөг улс бол БНХАУ.
Дундад улс дахь Монголчуудаас манайхны хамгийн сайн мэддэг нь Өвөрмонголчууд. Гэтэл бидний мэддэггүй Монголчууд дундад улсад олон байдгийн нэг нь Хөх нуурын Монголчууд. Мөн цаашлаад Шинжааны Монгол, Юнаны, Ганьсугийн, Сычуаны Монгол гэх мэтээр хөвөрч өгнө. Монгол улс дахь Монголчууд энэ олон Монгол угсаатны талаар бараг юу ч мэддэггүй гэхэд хэлсдэхгүй. Мэддэг хэд нь Эрээн, Хөх хотын хэдэн “дамчдаас” ялгаж хардаггүй. Магадгүй ялгахыг ч хүсдэггүй байх. Энэ нь бидний ихэрхүү, биеэ тоосон зантай холбоотой. Тусгаар тогтносон Монгол улсын хилийн доторх хүмүүсийг л Монгол гээд хилийн гаднахыг нь эрлийз хурлийз гэдэг нь манайхны итгэл үнэмшил. Гэвч энэ ялгамжийг өгч буй ёс суртахуун, оюун ухаандаа хүмүүс тэр бүр эргэлзэж байгаагүй нь сонин.
Энэ удаад би БНХАУ-ын доторх Монголчуудын нэг хэсэг болох Хөх нуурийн Монголчууд, тэр дундаа Дээд Монголчуудын талаар товчхон өгүүлэхийг зорьж байна. Өнгөрсөн зун буюу 2007оны 6-7 сард МУИС-ын Нийгэм-Соёлын антропологийн тэнхимийн оюутан болох бид хэдэд БНХАУ-ын Хөх нуур мужид хээрийн судалгаа хийх болoмж тохиосон юм. Энэ нь угтаа Дээд Монголчуудыг товчхон боловч судлана гэсэн үг. Учир нь Хөх нуур мужид гурван өөр түүх, угсаатай Монголчууд аж төрдөг. Эдгээрийн дундаас бид Дээд Монголчуудтай нь хэл нэвтрэлцэж чадсанд байгаа юм. Нөгөө хоёр болох Цагаан Монгол болон Баоаньчуудын аялга нь арай өөр. Гэвч тэдний дунд хэсэг хугацаагаар сууж хамт амьдарвал аяндаа ойлголцоно. Харин Дээд Монголчуудын хэл яриа бидэнтэй төвөггүй нэвтрэлцэнэ. Дээд Монгол хэмээх нэрийн учир нь тэд дэлхийн сээр нуруу Хөх нуур Төвдийн өндөрлөгт далайн төвшинөөс дээш 2500-5000 метрийн өндөрт аж төрдөгтэй нь нэлээд холбоотой гэж Дээд Монголчууд тайлбарладаг.
Тэдний түүхийн хувьд гэвэл Монголчуудын мэдлэгт хамгийн ойр буух мэдээлэл бол Цогт тайж уран сайханы кино. Энэ түүхэн кино яг л Дээд Монголчуудыг Хөх нуурт хэрхэн ирсэн тухай өгүүлдэг. XYII зууны дунд үед Төвдийн бурханы шашин болон бидний хэлж заншсанаар шарын шашин, мөн бидний мэдэх улааны шашин хоёрын мөргөлдөөн ширүүсч, халхын Цогт хунтайж улааны шашинтан байж, түүнийгээ өмгөөлөн дэмжиж Хөхнуурт ирэн шарын шашинтануудыг алж талан шахан гадуурхаж тэр үеийн шарын шашины тэргүүн Y далай ламын байр суурийг ганхуулж эхэлсэн гэдэг. Яг л энэ мөчид ойрад Монголчууд шарын шашинтан байж, мөн тэд дотороо бэлчээр нь хүрэлцэхгүй багталцаж ядаж байх тэр мөчид, Y далай лам дөрвөн ойрадыын нэг Хошуудын хан Төрбайхыг залан туслан тэтгэж, Цогтын халдлагаас хамгаалж өгөхийг хүссэн ажгуу. Энэ нь бэлчээр хүрэлцэхгүй байсан ойрадуудад аятай боломж болон таарч төдөлгүй Төрбайх албат иргэдээ дагуулан Хөх нуурын зүг жолоо залжээ. Ингээд бидний кинонд үзсэн шиг Хөх нуурын хойд эрэгт байх “Улаан хошуу” гэдэг газар хоёр монгол Төвдийн шашны мөргөлдөөний төлөө удам угшил нэгтнийхээ цусыг үзэж улаан хошуу болтол нь тулалдаж Төрбайх ханы ялалтаар төгссөн билээ. Үүнээс хойш Төрбайх хан далай ламын шарын шашныг мандуулж, далай лам Төрбайх ханд шашныг дэлгэрүүлэгч Гүш хан цол шагнасан нь одоо бидний хэрэглэх түүний нэр нь болсон. 1655-1723 оны хооронд Төвд болон Хөх нуурын өндөрлөгт Гүш хан өөрийн Хошууд хаант засгийг байгуулан далаад жил оршин тогтноод 1723 онд Гүш ханы ач Лувсанданзан Манжийн ноёрхолын эсрэг босоод дарагдан мөхсөн байна. Түүнээс хойш тэдний төрөл нэгт Монголчуудаасаа алслагдан салсан үндэстэний мөхөлийн эрмэг рүү чиглэсэн он жилүүд эхэлсэн гэхэд дэгсдүүлсэн болохгүй. (Хөх нуурын Монголчуудын түүхийн дэлгэрэнгүйг “Ч.Пүрэвбаярын хөрвүүлсэн “Хөх нуурын Монголчуудын товч түүх”-ээс харна уу)
Миний судалгаа хийсэн газар бол Хөх нуур мужийн Хайши жэүгийн Улаан шэйн, Дэлхий хот, Давсанговь хошуу, Зүүн Көкөт хошуу, Хуудсан болон Бугатын малчид зэрэг болно. Дээд монголчуудын нийгэм, соёл, аж амьдралын олон сонирхолтой үзэгдэлүүдээс би тэдний үндсэрхэг үзлийн тухай асуудлыг сонгон авсан юм. Тэдний үндсэрхэг үзэл нь илэрч байгаа жишээ болгон газар бэлчээрийн маргаан, түүнчлэн тэдний түүх утга зохиол, болон хүүхдийн хүмүүжилд үндсэрхэг үзэл хэрхэн туссан тухай угсаатны зүйг танилцуулна. Энэ судалгааны ажлыг бичихийн тулд онолын баримжаа болгож антропологи дахь үндэсний үзлийн судалгааг иш болгон үзлээ. Антропологид үндсэрхэг үзэлийг хэрхэн томъёолсоныг Б.Андерсоны “Imagined Communities” бүтээлээс нь харвал “Үндэстэн гэдэг нь бодитой зүйл биш харин хийсвэр ойлголт юм. Яагаад гэвэл ямар ч жижиг угсаатаны бүлэгт хүмүүс бие биенээ мэддэгүй, нэг ч удаа уулзаагүй мөртлөө толгойдоо бид нэг, нэгдмэл гэж болдог. Энэ нь үнэндээ дүрслэл санаандаа төсөөлсөн нэгдэл байдаг” гэжээ. Үүнтэй төстэйгөөр Эрнэст Гелнер (Gellner) “үндсэрхэг үзэл үндэстэнг бий болгож байдаг. Өөрөөр хэлбэл үндэстэн байхгүй газар үндэстэн гэсэн нэрийг бий болгогч нь үндсэрхэг үзэл юм. Үндсэрхэг үзэл нь санаанаасаа зохиосон зохион бүтээл, зохиомол, дүр үзүүлсэн show, төсөөлөлийн бүтээл байдаг” гэсэн байна.
Энэ бүхнээс харахад үндсэрхэг үзэл нь хийсвэр сэтгэхүйн ойлголт болж байна. Мэдээж бодитой илэрч гарч байгаа элемент байхыг үгүйсгэх аргагүй. Дээрх онолын ойлголтоос гадна бодитой практик ойлголтыг энд дурьдах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл Дээд Монголчуудын үндэсний үзлийг мөн л тэдний хэлсэнээр тодорхойлбол “өөрийн ёс заншил хэл бичгээ мэддэг, түүнийгээ хайрладаг, мөн түүнийгээ бусдад түгээдэг сурталчилдаг, хамгаалдаг байхыг хэлнэ”. Энэ бол ганц хүний үг биш харин Дээд монголчуудын дунд өргөн тархсан сэтгэлгээ гэдэг нь олон баримтаас тодорхой байдаг. Ингээд Дээд Монголчуудын талаарх яриандаа орцгооё.
Газрын төлөөх тулаан
Хөх нуур муж нь Төвдийн өөртөө засах орон, Шинжаан, Гансу, Сычиуан гэсэн дөрвөн мужийн дунд оршдог. Дундад улс тавин зургаан үндэстэнтэй (хятадаар зү) тэдгээрийн хятад, хотон, төвд, салар, ёгор гэх мэт арваад үндэстэнтэй нь Дээд Монголчууд хаяа залган амьдардаг. Хөх нуур мужид Дээд Монголчууд 80.000, Төвдүүд 800.000, Хотонгууд мөн төдий тооны, Хятадууд (хэд билээ?) зэргээс болж тэд энэ бүс нутагтаа цөөнхийн нэг болдог. Энэ олон угсаатны бүрдэл нь газар, бэлчээрийн маргааны үндэс болдог. Бэлчээрийг нь байн байн булаах төвд, хятадуудтай тэд зодолддог. Тухайлбал, 1999 онд Хэнан шэйнд орчин үеийн автомат буугаар зэвсгэлэн хоёр талаас тавиад хүний аминд хүрсэн тохиолдолыг оюутан Ж.Цуутайхүүд нутгийнхан өгүүлсэн байсан нь үүний нэгэн жишээ. Энэ мэт мөргөлдөөн үе үе гардаг. 1991 оны 5 сард болсон нэгэн мөргөлдөөнийг уг зодоонд биеэр оролцсон хүмүүсийн ярьж өгсөнөөр сийрүүлье.
Зүүн Көкөт хошууны “Их булаг” хэмээх газар хэсэг Төвд айлууд Монгол айлын бэлчээрт орж ирээд буцаж нүүлгүй нэлээд уджээ. Ингээд л чулуу, мод, дүүгүүр, буугаар зэвсэглэн зодоон болсон. Төвдийн талаас 160-н Монголоос 40-н хэдэн хүн оролцсон гэдэг. Төвдүүд олон байсан тул Монголчууд нэгэн толгойн орой дээр гарсанд, Төвдүүд бүслэн дайрчээ. Монголын талаас 17-н хүн хүнд хөнгөн гэмтсэнээс нэгнийх нь зүүн гар таслагджээ. Гурван хүн толгойдоо сүхээр цохиулсан ч амьд гарсан аж. Төвдийн талаас гурван хүн амь насаа алджээ. Дэлхий хотоос 20 цэрэг ирж Төвд Монгол хоёрын бэлчээрийн зааг дээр арваад хоносон байна. Мужийн төвөөс шийд гарч зодоон үүссэн нутаг дээрх Монгол хийдийг нүүлгэн 3000 га газрыг Төвдүүдэд өгсөн гэнэ. Гурван хүний амийг нөхөн төлүүлэхдээ нэгийг нь хоёр түмэн зоосоор (юань) тооцжээ. Уг нөхөн төлбөрийг Зүүн Көкөт хошууны бүх иргэдээр гаргуулсанд нэг хүнд 70 зоос ноогдсон гэнэ. Монголчуудаас гурван хүнийг баривчилсан (Хунчиг г.м) ба одоо болтол сураг гардаггүй аж. Энэ зодооноос хойш Төвдүүд өс санан гурван жил дараалан Монголын талаас 300-аад бод, 900-аад бог мал хулгайлсан гэнэ.
Төвдүүд арай өөр аргаар Монголчуудын бэлчээрийг булаан авсан тохиолдолыг Улаан шэйн дээр Соёлт хэмээх залуу надад хэлж өгсөн.
“Улаан шэйнээс хойш 5 км зайд Анхан дарийн хийд гэж байдаг. Энэ хийд байгаа газар угтаа Монголын бэлчээр байжээ. Гэтэл уг газар дээр хэсэг төвд лам нар сүм барьсанд, төвд айлууд уг сүмийг бараадан нүүн ирсэн байна. Улмаар Монголчууд зугуухан бэлчээрээсээ шахагдаж эхэлжээ. Энэ мэтчилэн Дээд Монголчууд бэлчээрээ алддаг нь тэдний үндсэрхэг үзлийг өдөөх шалтгаан болдог. Монголчууд төвд ламтай төвд сүмд ордогүй, мөргөдөгүй гэж тэд ярьж байлаа. Учир нь төвдийн сүм болхоор тэр гэнэ. Уул нь Төвд, Монгол адилхан нэг л шашин шүтдэг. Гэтэл төвд сүмд төвд лам байдаг, төвдүүд мөргөдөг. Бид төвдүүд шиг харанхуй бүдүүлэг хүмүүс биш гэж Дээд Монголчууд ярьдаг. Тэд шарын шашинийг шүтсэнээрээ ийм соёл дорой байгаа юм, тийм болхоор би шарын шашинг тоодоггүй гэж ярих Дээд Монголчууд надтай нэг бус удаа таарч байсан.
Түүх, утга зохиол
Дээд Монголчууд түүхээ саяхнаас л чөлөөтэй хүүрнэх болсон талаар тэд өгүүлж байлаа. 1990-ээд оноос л Чингис хааны хөргийг гэрийнхээ хойморт залах болжээ. Гэхдээ Мао даргын хөрөгтэй хамт гэнэ. Чөлөөлснөөс хойш буюу 1949 оноос хойш Хөх нуурын Монголчуудын түүхийг Монголчуудаар бичүүлээгүй аж. Харин одоо Дулаан шэйнд Жавхлан гэдэг залуу буруудсан ч бай, зөвдсөн ч бай өөрсдийнхөө түүхийг бичнэ гэж зориглосон нь үнэхээр бидний урмыг сэргээж байна хэмээн Давсанговь хошуунд Баясгал ах ярьж байлаа. Мөн тэрээр “… хэрвээ бид Лувсанданзангын бослогыг гаргалгүй тэвччихсэн л бол одоо бид хоёр сая гаруйлаа муусайн төвд, хотонгуудад дарлуулахгүй сайхан байхгүй юу… “ хэмээн халаглан өгүүлж байсан. Нээрээ л хувь хүнийхээ үүднээс бодоход тийм ч юм шиг санагдсан. Ийм л учраас Дээд Монголчууд цадиг түүхэндээ бусад монголчуудаас дутуугүй хайртай. Дэлхий хотод уулзан ярилцсан “Цайдамын сонин”-ий эрхлэгч Мөнхбаяр ах надад хүүрнэхдээ “Дээд монгол залуус өв соёл, уламжлал, заншилаа сурталчилсан ном сонин сэтгүүлийг өөрийн хөрөнгөөр эрхлэн хэвлүүлж тараадаг юм. Нэг ном хэвлүүлэхэд 10 юань хэвлүүлэх тоо нь хамгийн багадаа 1000 ширхэг болдог” гэж байсан. Ингээд бодоход нэг ном гаргахад манай төгрөгөөр 2 сая орчим төгрөг хэрэгтэй. Гэтэл миний уулзаж ярилцсан хүмүүс нэгээс дөрвөн ном гаргачихсан байдаг. Хэдий ийм ч тэдэнд нэг гомдолтой асуудал байнга тулгардаг. Засгийн газраас “буруу үзэлтэй” номыг хэвлүүлдэгүй. “Буруу үзэл” гэдэг нь өргөн утгаараа Хятадын эсрэг гэсэн үг. Тийм болхоор Дээд Монголчуудад ном болгон бичээгүй олон үзэл санаа цээжинд нь байдаг. Үүнийгээ шүлгээр л илэрхийлнэ. Шүлгийн агуулга нь:
…Эзэн богдын түүж ирээдЭх орон хэмээнӨрлөг төрийн тогоо нэрсэнТулгын гурван чулууны хоёр нь алга бид эрэлд гаръяЭзэн тэнгэрийн зарлиг юм гээдӨөрийн мутраасаа салгалгүй үүрд атгаж явсанЭр хар сүлдний тань хойноос бид эрэлд гаръяЭрхэм зуунаас солонго хараад омогшихдооЭх хэлээ умартсанЭнхрий бяцхан дүү нарийнхаа хойноос бид эрэлд явъяАюулхайдаа ерөөх нутаггүй болсондоо бид эрэлд гаръяАмраглан золгох Монгол цөөндөө бид эрэлд гаръяБид бүгдээрээ эрэлд гаръя эх орныхоо төлөөӨөрийг чинь төрүүлсэн Монголын төлөөБид эрэлд мордъё…
гэсэн байдаг.
Энэ мэтчилэн Дээд Монголчуудын утга зохиолд дэлхийн бусад улс орнуудад байгаа төрөл нэгт монголчуудаа санагалзсан тэднийгээ гэсэн үзэл нэвт шингэсэн байх нь түгээмэл.
Хойч үеээ Монгол хүн “болгох” гэсэн тэдний тэмцэл
Энд нэг сонирхолтой асуудал гарч ирж байгаа нь хүүхдүүд үндсэрхэг үзлээ илэрхийлж байгаа явдал юм. Магадгүй энэ асуудал үндсэрхэг үзлийн судалгаанд шинэлэг сэдэв байж болохоор байна. Дээд Монголд үндсэрхэг үзэл арваад настай хүүхдүүдээс ч мэдрэгдэнэ. “Цайдамын сонин”-ий эрхлэгч Мөнхбаяр ахын хүү Баян арван настай Хятад дунд сургуульд явдаг. Баян дүрэмт хувцасныхаа дотуур өмсдөг цамцныхаа зүрхэн тушаа Чингис хааны хөргийг наачихсан байсан. Хятад хүүхдүүд хэний зураг юм бэ гэж асуухад нь миний өвөг гээд хэлчихдэг гэнэ. Дэлхий хотод уулзаж ярилцсан яруу найрагч Цэлгэр эгчийн хүү Аян. Цэлгэр эгч хүүдээ зориулан бичсэн нэг шүлэгтээ Миний хар нүдэн Аян… гэх мэтээр бичсэн байдаг. Хүүгээ хар нүдэн гэж өхөөрддөг. Нэг өдөр хүү Аян нь сургаалиасаа ирээд
-Ээжээ миний нүд шар тиймээ? гэж асуужээ. Ээж нь-Үгүй ээ миний хүү хар нүдтэй ш дээ гэсэнд-Үгүй ээ шар, ээж нь юу гэж дээ хар нүдтэй хэн тэгж байна гэсэнд хүү нь-Юу яриад байгаа юм бэ? Чингис хаан шар нүдтэй юм чинь би ч гэсэн шар нүдтэй л байж таараа ш дээ гэсэн гэнэ.
Цэлгэр эгч өөрөө монголд ирж байсан. Тэрээр” Монголд хотон хүн байхгүй үнэхээр сайхан байлаа гэж байв. Дээд монголчууд нийтээрээ хотон хүнд дургүй. Учир нь хотонгууд монголчуудыг даралдаг мөлждөг “хамгийн муу хүмүүс”. Тийм ч болохоорХотон хүний хоолыг нь идэж болохоосҮгийг нь сонсож болохгүй гэцгээдэг.
Гэр хороолол сайхан санагдсан гэж Цэлгэр эгч ярьж байсан. Гэтэл манайд Улаанбаатарын хорт утааны гол үйлдвэрлэгч гэгдэн гэр хороолол муу хэлэгдэж байдаг. Ер нь бидний хөгжил гэж боддог бүхэн тэнд муухай. Зам, гудамж, талбайн цэцэг. Яагаад гэвэл Хятадууд хийсэн учираас тэр юм. Дэлхий хотын төв талбайд хотынх нь бэлэг тэмдэг мориний хөшөө байдаг. “…Төвдүүд сарлагын хөшөө босгох гэсэн ч Монголчууд тэмцсээр байгаад мориний хөшөө босгуулсан нь үнэхээр сайхан. Одоо Дэлхий хотыг Монгол Төвдийн шэйн гэж бичдэг. Монгол гэдэг нэрийг Төвд гэсэн нэрийн өмнө оруулсан нь бидний ялалт болсон” гэж тэд бахархаж байв.
Өөр олон үндэстэний дунд амьдарч байгаа болохоор Монгол үндэстэн гэдгээ тэд улам илүү мэдэрдэг бололтой. Монгол хүн гэж тэдний хувьд хэл, соёл зан заншил ёс суртахуунаараа цул Монгол байх ёстой. Хэдий тийм ч тэд Хэнаны Монголчуудыг Монгол л гэж боддог. (Хэйнаны Монголд, Монгол гэх зүйл нь Монгол гэр, бэлчээрийн мал аж ахуй хоёр л юм гэдэг). Яг л энэ сэтгэхүйгээрээ дунд сургуульд байхдаа дургүй учраас Хятад, Төвд хүүхэдүүдийг зодож, тэдэнтэй нөхөрлөсөн монголчуудаа гоочилж явсанаа дурсах дуртай. Мөн албан байгуулагын хятад хаягийг монгол бичгээр бичүүлэх гэж тэмцдэгээ, монгол дунд сургуульд улам олон монгол хүүхэд элсүүлэх гэж компанит ажил өрнүүлдэгээ тэд надад ярьж байсан. Хашаандаа Чингис хааны хар сүлдийг залсан айлтай нэг бус удаа таарч явсанаа энд хэлэх хэрэгтэй байх . Ингэж л тэд Монгол байхын төлөө, Монгол байх юмсан гэсэн сэтгэлээр тэмцэж байдаг. Хөдөө хаана ч очсон таныг халхаас ирсэн хүн хэмээн хоймороо залаад дал дөрвөн өндөр чанан дайлна. Намайг нэг удаа хүүхэддээ жинхэнэ Монгол нэр өгөөч гэж гуйж байсан. Учир нь ердөө л хүүхэддээ төвд нэр өгөхгүй л гэж тэр байлаа. “Та жинхэнэ халх хүн үү?” хэмээн нүдэндээ нулимастай гарыг минь атгаж байсан малчин яруу найрагч Балмадорж гуайг одоо ч би тодхон санаж байна. Манай энд хит болсон дуу тэнд ч гэсэн хит болж, манайхны тоглоом наргиа тэнд ч гэсэн хүрсэн байдаг. Уулзаж ярилцсан залуус маань халхын шүлэг уран зохиолыг надаас илүү мэднэ. Тэрийг уншсан уу? Үүнийг харсан уу? гэх нь нүүр халмаар.
Бас л бүгдээрээ л Хархорумын туурийг үзэж, тэр бууцан дээр хөрвөөхийг, Бурхан Халдунд очиж мөргөхийг мөрөөддөг. Тэд ар тавин долоон хошуу, өвөр дөчин ёсөн хошуу, Хөх нуур хорин дөрвөн хошуу хэмээн ярьж, өөрсдийгөө тулгын гурван чулууны нэг мэтээр төсөөлдөг. Гэтэл бид тэдний талаар бараг юу ч мэддэгүй. Гэлээ ч тэд үүнд огт санаа зоволгүй бидэнтэй садны холбоотойгоорооо бахархаж, энд Монгол улс байгаад сүсэглэн цайныхаа дээжийг хойд зүг бидний зүг өргөн, шөрмөс шиг болсон Туулын усыг рашаан хэмээн дээдэлж байдаг. Ийм л амьдрал ахуйтай хэсэг монголчууд байдаг чимээг тусгаар тогтносон монгол улсад дуулгаарай гэж тэд надаас хүсэж байсан. Бас Монгол улсад дахин золгохын ерөөл тавин үлдсэн билээ.
Тэд бидний талаар чамгүй сайн мэднэ. Харин бид тэдний талаар бараг юу ч мэдэхгүй. Энэ мэдлэгийн зөрөө манайхныг тун бүдүүлэг байдалд оруулдаг. Мөн энэ бүдүүлэг байдал худгийн мэлхийн үлгэрийг өөрийн эрхгүй санагдуулдаг нь гачлантай. Гэвч манайхан энэ байдалдаа өчүүхэн ч санаа зоволгүй хэн нэгэн их мэдэгчийн үгээр тэднийг янз бүрээр хочилсоор л байна. Хэзээ бидний үнэний нүд нээгдэж бодит байдлыг олж харан явцуу бодлоосоо ангижирах юм болдоо.
Г.Мөнх-Эрдэнэ (shargaa1986@yahoo.com), Нийгэм-Соёлын антропологи IY, Удирдагч багш: Др. Д.Бум-Очир. Монгол Улсын Их Сургууль

Asus LS221H нь дэлхийн хамгийн нимгэн 22″ дэлгэц

Гэртээ хамгийн сүүлийн үеийн дижитал төхөөрөмжийг цуглуулах дуртай хүмүүст зориулан гаргасан нэгэн шинэ бүтээгдэхүүнийг танилцуулъя. Asus өчигдөр дэлхийн хамгийн нимгэн 22-инчийн Widescreen LCD дэлгэцийг LS221H LCD гаргав. Маш нимгэн энэхүү дэлгэцний гаралт нь мөн тун сайн бөгөөд дэлгэцний гадна хэсгийг шилээр хийсэн болохоор ямар нэгэн зураас гарахгүй давхар хамгаалалттай аж.

Үзүүлэлтүүд:

22″ widescreen LCD panelOptimal resolution: 1680×1050 WSXGA+
2ms response time(gray-to-gray)
ASCR (ASUS Smart Contrast Ratio) 4000:1
16.7 million display colors
300nits brightness
170°(H)/160°(V) wide viewing angles
9H hardness protection glass surface
Splendid™ Video Intelligence Technology
5 video preset modes and 3 skin-tone selections
Inputs: D-SUB, HDMI
3-year system and panel warranty
1-year zero bright dot warranty

Tandberg E20-дүрсээ харж ярих утас

Tandberg дүрсээ харж ярих утасны зах зээлд өөрийн E20 суурин утастай нэгэн шинэ алхмыг хийлээ. Тус компани DVD видеог хурдан, найдвартай, хүртэцтэй системийн холболтоор хангана гэдгээ амлаж байна.

E20 нь ихэнх IP утас, видеосервистэй тохирох бөгөөд 20кГц-ийн хэмжээтэй динамик, WXGA –ийн зөвшөөрөлтэй LCD дэлгэцээр тоноглогдсон юм байна. Үнэ -$1499, 2009 оны эхээр худалдаанд гарах аж

Миний найзууд

Анхны цас нутагт минь аль хэдийн орчихсон гэнэ
Ангийн мөр хөөгөөд найзууд минь ар хөвчдөө гарчихсан гэнэ
Аяны майхнаа татчихаад түүдгийн дэргэд андууд минь
Аагтай сархад сөгнөн Мэнд амрыг дуулж байна гэнэ

Би саначихлаа найзуудыгаа

Баян хангайдаа сэржим өргөж сүсэглэчихээд
Багын хэдэн нөхөд минь ангийн мөр хөөж яваа
Боорлон гүйлдэх нохдын хийморь сэргээсэн хуцалтан дор
Бодон гахайг унаган цэц мэргэнээ сорьж яваа

Би мэдэж байна

Гахайн сааль огтлон олз омогтойдоо бахдан
Ганзагa нийлсэн найзууд минь хууч хөөрч суугаа
Гашуун нэрмэлийн охинд бие сэтгэл нь халамцчихаад
Гар зөрүүлэн бие биенээ дотно гэгч нь тэвэрцгээж байгаа

Би очмоор болчлоо

Эмээл дэрлэн хээр хонохдоо багын явдлуудаа дурсан
Элгэмсэг дотноор нэгнээ элэглэн шоолж байгаа
Эр хүний жаргалыг яг одоо л мэдэрцгээж
Эрүү тачигнасан жавартай шөнө тас тэврэлдэн амарцгааж байгаа

Миний муу найзууд

Өглөө эртлэн босож морьдоо эмээллэн зэхэж
Өнөөх гайхал хөвгүүд ноён уулыг зорьж байгаа
Наргиж хөгжилдөн аяны замдаа дөрөө мултлан үдэлчихээд
Найзууд минь мөрийтэй хүчээ үзэн барилдаж байгаа

Хамт анд явмаар санагдчихлаа

Андууд минь та нарын ангийн олз чинь арвин байг
Аяны чинь алтан шаргал зам өлзийтэй байг
Ноён хөх сарьдагууд уул ус минь та нарыг ивээг
Найз нь эндээс та нартай мэнд амар хэмээн мэндчилээд

Нэг хундага хөнтөрч орхиё

Эрка

Эх сурвалж :http://erdenenbayar.blog.banjig.net

Компьютерийн шилэн гар

Орчин үеийн компьютерийн гарнуудын загвар дизайн одоо байгаа нь ч гэсэн хэмжээ нь улам жижигхэн, нарийхан болж, нэг үгээр жижгэрэх хандлагатай байна.

Энэхүү компьютерийн гарны загвар бодит амьдрал дээр байсан бол хамгийн нимгэн нь байх байлаа. Бүхэлдээ шилэн корпустай, гэрэлтүүлэгч, камертай.

Камер нь хуруунуудын хөдөлгөөнийг харж, мэдээллийг компьютерт дамжуулах үүрэгтэй. Үүний үр дүнд сайжруулсан мэдрэмжтэй гадаргуу үүсч байгаа юм. Нэмж хэлэхэд зурагнаас үзвэл ийм компьютерийн гар нь ус нэвтрүүлдэггүй. Маш сайхан харагдаж бас сонсогдож байгаа хэдий ч харамсалтай нь одоогоор зөвхөн загвар, концепт л юм даа.

СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНЫ ЗОХИОЛ

/Ардчилсан намын шинэ цэргүүдээс зохиогчийн эрх хулгайлав/

Дүрс: Дэлгэцнээ Ардчилсан намын туг намирч байснаа нэгэн нөхөр сүнс мэт гэнэт сүрхийтэл гарч ирнэ. Тэрээр намын тугаараа зангиа хийж, хүзүүндээ намируулсан харагдана. Ялимгүй сандарч байгаа бололтой ярьж эхэлнэ.
Текст: Би Монголд бэлгэвч дэлгэрэхээс өмнө олдсон. Гэхдээ бэлгэвч байлаа ч гэсэн тэмцсээр байгаад нүх олчих чадалтай сперматойз л доо. Ард түмний нам байгуулахаар дөчин хэмийн хүйтэн чулуун шалан дээр сууж байхад бэлгэвч минь углаастай байсан. Би даараагүй. Бороо гоулд руу дайрахдаа бэлгэвчээ өмсөөд л ухасхийсэн. “А” намдаа нутаг гүйсэн адуу шиг буцаж ирэхдээ би бэлгэвчээ мартаагүй билээ. Намайг Лхамжавын Гүндалай гэдэг.

Дүрс: Дэлгэцнээ Бүгд найрамдах намын туг намирч эхэлсэн байна. Бас нэг уртаас урт нөхөр сүнс мэт гулжисхийн гэнэт тодорно. Тэрээр өөрийн намын тугаараа зангиа хийж, хүзүүндээ гонжиролдуулсан харагдана. Энэ хүн ихэд ууртай байх ажгуу.
Текст: Малчдад би яснаасаа /янхир том яс руугаа заана/ дургүй. Гэхдээ ноолууранд бол хайртай л даа. Залхуу, бүдүүн хүнийг би нэг нүдээрээ ч үздэггүй. Хэрвээ би сонгогдвол залхуучуудыг бүгдийг нь баривчилж, хүрз бариулж, ноолуурын үйлдвэр бариулна. Би Монгол улсынхаа төлөө хөлс хүчээ хайрлалгүй зүтгэсээр яс арьс болтлоо турсан. Цаашдаа зүтгэнэ ч, турна ч. Намайг Буянгийн.., биш ээ, Базарсадын Жаргалсайхан гэдэг.

Дүрс: Дэлгэцнээ Монгол ардын хувьсгалт намын туг намирч эхэлнэ. Мөөмөө сэрийлгэсэн нэгэн бүсгүй сүнс сүүдэр мэт огцом гялсхийнэ. Тэрээр хувьсгалт намынхаа бадамлянхуа бэлэгдлээр час улаан хөхний даруулга хийж зүүжээ. Ихэд ялдамхан инээмсэглэж байх ажгуу.
Текст: Би хүүхдэд хайртай. Хүүхдээр хэлд орж, хүүхдээр хөлжиж, хүүхдийг хошгируулж улс төрд гарснаа би хэнээс ч нуухгүй. Энэ бол пионер хүний үг. Пионер хүн үнэнч шударга байх ёстой. Би Энхболд даргын газрын наймаачин болохыг пионер хүний ёсоор шударгаар хэлсэн. Цаашдаа ч хир буртгийг шударгаар илрүүлсээр байх болно. Намайг Нордогийн Болормаа гэдэг.

Дүрс: Дэлгэцнээ дахин Ардчилсан намын туг намирч эхэлнэ. Унжиралдсан цагаан дээлтэй нөхөр, зангиагаа ч унжиралдуулсаар.., гонжиролдсоор арайхийн тодорно. Тэрээр ардчилсан намынхаа тугаар хөөрөгний даалин хийж барьсан харагдана. Унжирсан унжуу хамар луугаа тамхи чихэнгээ ярьж эхэллээ.
Текст: Би.., тооны ухааны хүн. Энэ утгаараа болбол бүх хорыг яг таг тооцоолж найруулдаг. Нөгөө утгаараа болбол тэрхүү хор хэнд яаж үйлчилж, тэр утгаараа болбол хэн суудлаасаа унахыг квадрат язгуураас гаргаж, логрифм тэгшитгэлээр бодож математик гаргалгаа хийж сурсан хүн… /Түр бодлогоширно/ Нөгөө утгаараа болбол намайг Раднаазүмбэрэлийн Гончигдорж гэдэг.

Эх сурвалж: http://amarsaikhan.blogspot.com/

Миний л хохь

Арван мянган төгрөг хү­нээс зүгээр авчихсандаа санаа зовохчоон болоод сон­голт хийж, ирэх дөрвөн жилийн амьдралаа арван мянгаар наймаалчихсан бол миний л хохь. Дараа нь тэгвэл дөрвөн жил үсээ үгтээж, хулгайч-авлигач дарга нарыг дэмий л үзэн ядаж, зурагтаа нулимж, ядуу амьдралаа зүхэж, хувь заяан­даа гутаж явахаас өөр юу үлдэх билээ. Би л ийм сонголт хийчихсэн юм чинь миний л хохь.

Энхтүвшин гишүүний гарч ирсэн Хөвсгөлийн сонгууль, НИТХ-ын 33-р тойргийн сон­гуулиас харах юм бол 2008 онд луйвар, мөнгө хоёр хах­сан сонгууль болно. Нэгэнт сонгууль болоод, хэрүүл уруул дундуур УИХ-ын ги­шүүд тангаргаа өргөчихсөн хойно СЕХ байтугай ямар ч шүүх хэрэг үүсгээд тогтоол гаргаад нэмэргүй. Тэртэй тэргүй МАХН, АН хоёр адил­хан л мөнгө тарааж, луйвар хийснээс хойш гээд хууль зөрчсөн гэмт үйлдлээ хоёр намын тохиролцоо болгоод л өнгөрнө. Ямар 76-уулаа ги­шүүнээсээ больж дахин сон­гууль явуулалтай биш гэл­цээд л. Харин ч үзэсгэлэн гаргаж харилцан туршлага солилцон сонгуулийн луйв­рын мэдлэг чадвараа бая­жуулаад өнгөрнө. Тэгээд нөгөө арав хорин мянгад нь болоод буруу санагдаад бай­сан нам, хүнээ сонгочихсон, миний төсөөлөө ч үгүй Төр, Засаг, олон дарга гарч ирвэл миний л хохь.

Үндсэн хуулийн эрх, үүр­гээ биелүүлж шударга зөв сонгууль хийгээгүй, хийлгэх гэж оролдоогүй, чадаагүй бол, тэгээд хулгайч дээрэмчдийг Төрд гаргасан бол миний л хохь. За одоо л хаширлаа, дөрвөн жилийн дараа л жинхэнэ зөв хүнээ нэг юм сонгоё гэж дөрвөн жилийн амьдрал минь хохир­вол миний л хохь.

2,700,000-уулаа байж Төрд өөрсдөө гаргачихсан 100 хүрэхгүй хулгайч, дээ­рэм­чдэд элэг бариулж, эрх чөлөөт амьдрал минь арван мянгаар үнэлэгдэж доромж­логдож байвал миний л хохь.

Аравхан мянган төгрөг авчихаад хэрэгтэй үед гар­гадаггүй нэг муу совесть ухааны юмны үлдэгдэл хат­гаад мөнгө авсан хүнээ сон­го­сон бол миний л хохь. Ер нь тэгээд ирэх дөрвөн жил ин­гээд ингээд өөрсдөө улс орон­доо эзэн болоод, ажил амьд­ралаа сайжруулаад хэдхэн хүн хэ­дэн тэрбумаар хул­гайлдаг биш хүн бүр ажилтай, сайн цалинтай, дарга нараа дар­галдаг, хянадаг болъё гээд байхад буруу намаас нь очиж гуйлгачин шиг арван мянган төгрөг горьдож аваад ганц өдөр сайхан хоол идээд л өнгөрдөг миний л хохь. Дөр­вөн жил x 365= 1460 өдрийн хоолоо биш ганц өдрийн хоо­лоо бод­дог миний л хохь.

Гуйлгачинд чулуудах мэт мөнгийг нь авалгүй харин ч урдаас нь Төрд очоод миний амьдралыг ингэж сайжруу­лаарай, маш их олон ажил бий болгоорой, цалинг минь ингэж нэмээрэй гэж даалгавар өгч, ам өчиг, гарын үсгийг нь авчихаад дөрвөн жил ги­шүүнээ хянаж, айлгаж явахын оронд ганц өдрийн хоолоо бодсон миний л хохь.

Төрийн албанаас л цалин авагч дарга миний тойрогт тэрбум төгрөгийн сонгууль хийж мөнгө тарааж байхад нь хэнээс, хаанаас, дараа нь яана гэж ийм их мөнгө авсныг нь асуулгүй дуугүй л арван мянгаа өвөртлөөд гарсан бол ирэх дөрвөн жил хармаагаа тэр даргаараа өдөр бүр ухуулж байх нь зөв, миний л хохь. Надад өнөө орой юу тарааж өгөх нь вэ гэж гар харж байс­наас биш, ирэх дөрвөн жил энэ хүн, энэ нам юу хийх вэ гэж ганц юм асуусан биш. Дөрвөн жил дураа­раа дургихад нь үсээ зул­гааж, зурагтаа нулимахаас өөр эрхгүй хоцорсон миний л хохь.

Гэхдээ монгол хүн үргэлж ийм ядуу бодолтой, ядуу амьдралтай, ядуу хүсэл мө­рөө­дөлтэй байхгүй ээ. Бүү горьд дарга нараа. Тун удах­гүй сэтгэлгээ нь сэрж боссон монголчууд та нараас: хүүх­дийн мөнгөнөөс, хүн бүрийн хармаанаас, өвчтөний эм хоолноос, өөрөөс нь хулгай хийж байсан, Төрийн нэр барьж өөрсдийгөө харилцан хамгаалсан хулгайчдаас ял асуух өдөр ирнэ. Тун удахгүй түшмэлийн масктай хулгайч-Төрөөс иргэд багийг нь хуу татан авч хармааны хул­гайчдыг шийтгэдэг тэр л хууль, тэр л ялаар яллах болно. Яахаараа төрд л дар­гаар ажиллачихаад тэрбум тэрбумын хөрөнгөтэй болс­ныг чинь яллах болно, төгрөг болгоноо хаанаас олсныг чинь шалгах болно.

Саяхан Чилид Пено­читийн хүүхэд, авгай хоёрыг шоронд хийсэн. Тэр хоёрыг Пиночет шиг хулгай хийсэн гэж биш, хулгайн мөнгөөр нь хооллож, хувцаслаж амьдар­сан гэж хам хэрэгтэн болгон шоронд хийлээ. Чили орныг ядуурал, коммунизм хоёроос салгасан ч гэсэн Пиночет Төрд байхдаа хийсэн хулгай, авлигынхаа хэргээр эмнэ­лэг, шүүх хоёрын хооронд өндөг, лоолиор шидүүлсээр их л зовж үхсэн. Үхэхийнхээ өмнө ард түмнээсээ өөрийгөө өршөөгөөч гэж нэг гуйж үзээд үхсэн.

Одоогийн манай хулгайч, авлигач дарга нар арван жи­лийн дараа хулгайн мөнгө, хөрөнгөө яаж хэрэглэж, яаж амьдарна гэж бодож байгаа юм бол доо зайлуул. Их л зовох байх даа. Тэр үед ми­ний хохь авлигач, хулгайч чиний хохь болно. Өнөөдөр­төө ийм арчаагүй наймаа хийж эрх мэдэл, амьдралаа арван мянгаар зарж байгаа миний хохь. Монгол хүн бүр амьд­рал, ирээдүйгээ өөрөө итгэл дүүрэн сонгох тэр өдөр хур­дан ирэхийн төлөө.

Б.Болдсайхан эмч

Итгэмээргүй машинуудын итгэмээргүй уралдаан

Францын Ногаро хэмээх хотод Эко-Марафон (Eco-Marathon 2008) болж энэ уралдаанд дэлхийн 25 орны нийт 200 баг оролцжээ. Гол санаа нь бол автомашиныг байгаль, орчин тойронд ямар ч аюулгүй гэдгийг харуулах ажээ. Марафоны зохион байгуулагчаар Shell компани ажилласан байна.

Команда Ben Hur Concept.

Команда Biomobile.CH.

Команда Carpe Diem.

Команда CEFI SEM.

Команда Eco-Team HAW Hamburg.

Команда Ecologico Marxadella.

Команда I. C.U.P.

Команда Iselin Schule.

Команда MicroShell ENSMM.

Команда ProTRon II.

Команда Samba Speed.

Команда SchluckSpecht.

Команда The Dutch Painters.

Команда Tiple-X.

Команда Zero-7.

"Ялла" "Учкудук"

Xentex- Хоёр дэлгэцтэй ноутбүүк

Энгийн ноутбүүкийг нээж, хаагаад л болчихдог бол энэ загварын ноутбүүкийг хоёр нугалж болдог байна.

Энэхүү загварын онцлог бол та бүхэн ойлгож байгаа байх, том дэлгэц ашиглаж түүнийгээ авсаархан болгон хадгалах юм.

Энэ тохиолдолд ноутбүүкийн дэлгэц тус бүр нь 13.3 ямх буюу 24.3 сантиметр, хоёр дэлгэц нийлээд 19.5 ямх, эсвэл 49 орчим сантиметр болдог байна.

Түүнээс гадна дэлгэцний тал хагас эргэж, нэг нь тан руу, нөгөө нь өөр тийшээ, жишээлбэл эсрэг талд сууж байгаа хүн рүү харж байж болох юм.

Одоо зөөвөрлөх асуудал руу эргэж оръё. Дээр хэлсэнчлэн ноутбүүкийг хоёр нугалж болдог: Эхний удаа жирийн ноутбүүк шиг хаагаад, дараа нь голоор нь ахин нугалж болно.

Ингэхээр түүний хэмжээ л багасч байгаа болохоос өргөн нь харин ч зузаан болж, жин нь яагаад ч багасахгүй учир авсаархан гэдэгтэй нь маргаж болох юм.

850 МGz-ын Athlon процессор, 128 MB RAM санах ойтой аж. Тийм ч их биш билээ. Тэгсэн ч гэсэн энэ ноутбүүк давтагдашгүй болоод нэгэн хэрэглэгч түүнийг eBay-д худалдаалж байна. Үнэ нь 663 доллар юм байна.

Volitan - байгальд хоргүй хөнгөн онгоц

“Нисдэг загас” Volitan нь нар салхины хүчээр ажиллах бөгөөд харин энэ бүх процессыг тусгай компьютер удирдаж байдаг юм байна.
Тус загварын шинэлэг зүйл нь катер “хатуу” дарвуулаар тоноглогдсонд оршиж байгаа юм. Үүний тусламжтай нар салхины хүчийг аван батерейд хуримтлуулдаг байна.
Компьютер аль эх үүсвэрээс энерги авах хамгийн тааламжтайг шууд автоматаар тогтоодог. “Дарвуулууд” нь хөдөлгөөнтэй байхаар хийгдсэн, харин хөдөлгүүрүүд нь тусдаа далавчны хажууд бэхлээстэй байгаа нь жолоодлогоо зөв удирдахын тулд, мөн далайн усны янз бүрийн ааш авирыг хүлээн авах чадвартай байхын тулд зориулагдсан аж. Зохиогчийн эрх нь Yanko Design-ы Designnobis хэмээх турк студид харъяалагдах юм.

Тамхинаас гаргах компьютерийн тоглоом бүтээжээ

Америкийн Ubisoft компани тамхичдад буруу зуршлаасаа салахад туслах компьютерийн интерактив тоглоом зохион бүтээлээ.
AFP –гийн мэдээлж байгаагаар шинэ бүтээл арваннэгдүгээр сард худалдаанд гарна гэж таамаглаж байгаа юм.
Allen Karr-ын боловсруулсан “Тамхинаас гарах хялбар арга” дээр үндэслэн уг компьютер тоглоомыг зохиосон юм.
Энэхүү тоглоомын тусламжтайгаар 10 мянга гаруй тамхичид муу зуршлаасаа салжээ. Тоглоомын эхэнд тамхичдаар анкет бөглүүлдэг гэнэ. Хэр удаан тамхи татаж байгаа, муу зуршлынх нь онцлог чанаруудын тухай асуусан анкет юм байна.
Мөн тэд тамхинаас гарахад тус болох хувийн зааварчилгааг сонгож болох ажээ. Энэ тоглоом нь дотроо 15 мини-тоглоомтой ба “никотинд орсон хүний хий бодлыг сарниулах” зориулалттай юм.
Мөн “Эрх чөлөөнд хүрэх зам” нэртэй, тамхинаас гарах үйл явц аль шатанд явж байгааг хянах боломж олгох тоолууртай гэж Ubisoft мэдээллээ. Таныг тамхинаас гарсан хойно ч энэ тоглоом дуусахгүй үргэлжлэх болно. Өдөр бүр өөрийн тамхи татахаа больсон давуу талуудаа шинэ статусаас харж болно гэж үйлдвэрлэгч нар амлаж байна. Зохион бүтээгчдийн хэлж буйгаар энэ тоглоом нь тамхинаас татгалзах үйл явцыг тааламжтай болгоно гэжээ.