Наска цөл дундах нууцлаг зураг

Єчнєєн жил оршин тогтносон боловч нууцаа дэлгээгvй єч тєчнєєн газрууд манай гараг дээр байдаг. Тэдний нэг нь Наска цєл. Ємнєд Америкийн нутагт орших Наска цєл дунд єнєєг хvртэл нууцаа нээгээгvй нэгэн зураг бий.

Эрдэмтэд олон жилийн турш энэхvv нууцлаг зургийн учир утгыг тайлах гэж оролдоод дийлээгvй гэдэг. Цєл дундах 500 кв км хэмжээтэй газарт хvн амьтныг дvрсэл¬сэн элдэв зураас, геометрийн дvрсээс бvтсэн агуу том зураг энэ цагийнхныг гайхшруулсаар, сэтгэлийг нь соронзон мэт татсаар удаж байна. Тэндэх хамгийн том зураг нь 300 метр урттай. Тэр гайхамшгийг орчин vеийн хvмvvс ХХ зууны эхээр л анх олж мэджээ. Перугийн тэнгэрээр онгоц дvvлж эхэлсэн тэр vеэс л Наска цєлд хvмvvсийн хэзээ ч ємнє нь дуулж сонсож байгаагvй нууцлаг зураг илэрсэн байна. Yнэндээ уг зураг дээрх бvх дvрсийг ойрын зайнаас харахад тийм ч сайн ялгарахгvй. Харин дээрээс буюу онгоцоор нисч явах vед л илvv тод харагддаг бєгєєд сонин мэдрэмж тєрvvлдэг гэнэ. Єнгєрсєн зун Ємнєд Америкт олон улсын хамтарсан экспедици Наскагийн нууцыг тайлахаар ажилласан нь тvvхэнд байгаагvй том эрэл хайгуул болжээ. Эл зургийн талаар судлаачид янз бvрийн таамаглал дэвшvvлсэн байдаг. Харин АНУ, Авсрали, Герман, Швейцарь, Перугийн эрдэмтэд цєл дундах зураг хэрхэн бий болсон талаархи таамаглалууд vнэнд ойртох эсэхийг энэ зун нэг бvрчлэн шалгаж vзжээ.

Оддын газрын зураг уу, эсвэл хуанли уу…
1946 онд Германы математикч, одон орон судлаач Мария Райхе Наска цєлийн эл зургийг судалжээ. Наска дахь зураг нь эрт дээр vед уг цєлд амьдарч байсан овог аймгийнхны сансар огторгуйн тухай мэдлэгийг харуулсан хэмээн Райхе vзсэн байна. Тухайлбал, тэд єєрсдийнхєє хамгийн сайн мэддэг одны орд, огторгуйн сонирхолтой биетvvдийг зурж чаддаг байж. Газарт шигдэж vлдсэн зураг, зураасны учрыг олохын тулд Райхе уг зургийг углуургаар нь тайлж мэдэхээр оролджээ. Хуанли, эсвэл оддын газрын зураг хэмээсэн тvvний санааг эрдэмтэд vгvйсгэж. Швейцарийн эрдэмтэн Армин Грюаны баталснаар Райхегийн санаа нь санамсаргvй тохиолдлоос єєрцгvй гэв.

Мєнхийн рашааны vлдэгдэл байв уу…
Яг ийм санаа оноо бас л хvчтэй тархаж байв. Уг зураг нь хонгил, худаг, эвсэл газрын усан судалтай давхаргыг заадаг гэсэн санааг нэжгээд хvн гаргажээ. Єдгєє Наска цєл нь дэлхий дээрх хамгийн ган гачигтай газрын нэг. Ийм учраас судлаачид энэ газарт тухайн vеийн овог аймгуудын усны шvтээн байсан бєгєєд тэд энэ зургийн тусламжтайгаар дурын цэгээсээ мєнхийн рашааны эх ундаргыг олох боломжтой байсан гэсэн таамаглалыг дэвшvvлсэн байна. Цєл дэх уран зургийг МЭЄ 200-МЭ 700 оны хооронд бий болсон гэж vздэг. Тухайн vед уг газар нь сэтгэл татам нутаг байжээ. Энд vржил шимтэй тал, усаар дутагдаж гачигдахын зовлонгvй, оршин суугчид байсан гэхээр дээрх таамаглал нэг л итгэл vнэмшил тєрvvлэхгvй байна.

Цэнгэлдэх хvрээлэн vv…
Гурав дахь томоохон хувилбар нь газарт товойж vлдсэн дvрсvvд нь ямар нэг спорт, эсвэл олон нийтийн тоглоом наадгайд зориулагдсан гэж vздэг. Нэлээд судлаачид хvмvvсийн байнга л холхих, явах, гишгэх хєдєлгєєний улмаас газрын хєрсний дээд давхаргад дээрх дvрсvvд vvссэн бєгєєд тухайн vеийн асфальтан бус замд зєрєг зам, жимvvд бий болсон гэдэгт итгэдэг. Тэдний дэвшvvлсэн санааг зураглаад vзвэл их л сонин дvр тєрх гарна. Тэднийхээр бол уул нутгийнхныг зугаацуулахын тулд амьтны дvрсийг санагдуулам тусгай чиглэл гаргаж гvйж, эсвэл алхуулсан болж таарах нь уу. Гэвч нарийн ажиглавал дvрснvvдийн ихэнхийнх нь дээгvvр болхи бааз зураас шугам татсан татсан байдаг аж. Радио нvvрстєрєгчийн шинжилгээгээр ийм зураас зураг бий болсноос 100 жилийн дараа хийгдсэн болохыг тогтоожээ.

Эцсийн хувилбар энэ бол мєргєлийн газар
Олон жилийн турш эрдэмтдийн сэтгэлээ чилээсэн судалгаа ажил энэ зун л нааштай болжээ. Єєрєєр хэлбэл, цєлд бий болсон зураг нь газрын зураг ч, хуанли ч бус, цэнгэлдэх хvрээлэн ч биш байж. “Бид жижгээс нь эхлээд том хvртэлх бvх хувилбарыг нарийвчлан нягталсан. Таамаглал бvрт дутагдал байсан. Тиймээс бид энэ дvрс нь шашны зан vйлд ашиглагдаж байсан гэсэн дvгнэлтэд хvрсэн” гэж ярьжээ. Уг санааг баталсан нэгэн олдворыг ч тэд илрvvлжээ. Олон тооны дvрсийн хажууд бага зэрэг єндєрлєг газраас эрдэмтэд модон дэвсгэрийн ул мєрийг олсон байна. Мєн тэндээс христосын vеэс ємнє Ємнєд Америкт vржил шим, эд баялгийн бэлгэдэлд тооцогддог байсан далайн дунг олжээ. Энэ нь тухайн vеийнхний гол тахил байсан бололтой. Тvvнчлэн эрдэмтэд Наска цєл дэх эртний хотын археологийн малтлагын vр дvнд тухайн vеийн соёл иргэншлийн дvр тєрхийг сэргээн босгохыг оролджээ.

Гайхмаар нь, эртний перучууд халуун агаараар дvvргэсэн, тэнгэрт хагас цагаас илvvгvй хєєрдєг, нэг их томгvй агаарын бємбєлєг бvтээж чаддаг байжээ.
1709 онд Португалийн хаан ширээний тєлєє єрсєлдєж байсан Бартоломеу ди Гушман гэгч Лиссабоны тэнгэрт агаарын бємбєлгєєр аялж байсныг эргээд саная. Гушман Бразильд католик шашны сургуульд суралцсан бєгєєд тvvний багш нар нь Ємнєд Америкаар хєндлєн гулд хэрсэн шашны номлогчид байж. Магадгvй, тэд шавьдаа Наскагийн эртний оршин суугчид агаарын бємбєлгєєр аялдаг байсан тухай домгийг ярьсан ч байж болох юм. Гэхдээ энэ нь таамаглал тєдий зvйл. Наскад эрт дээр vед амьдарч байсан хvмvvс хvн тєрєлхтний соёл иргэншилд vл тайлагдах зураг vлдээсэн шигээ агаарын бємбєлгийн тухай бас л нэгэн оньсого vлдээсэн ч байж мэднэ.

Манай гарагийн хамгийн гайхалтай газрууд
1939 онд Америкийн археологич Пол Косок цєлийн дээгvvр 60 метрийн єндєрт онгоцоор нисч байхдаа уг зургийг анзаарчээ. Тэрбээр эл гайхамшигтай дvрсvvд нь эртний хvмvvсийн оддын зурхайд зориулсан ариун дагшин газар гэж vзсэн байна. Оросын алдарт физикч Леонид Ксанфомалити Наска цєлийн зургийг маш єндрєєс лазер шиг тєхєєрємжийн тусламжтайгаар хийсэн гэсэн санааг дэвшvvлжээ. Гэвч МЭЄ III зуунд хаанаас тийм лазер олдох билээ дээ? Энэ мэтээр зургийн талаархи таамаглалууд vргэлжилнэ.

Харь гарагийнханд зориулж хэн сансрын зам бvтээв?
1955 онд Их Британийн сонин содон vзэгдлийн судлаач Жеймс Мозель Наскагийн зураг буй газар нь эрт дээр vед харь гарагийнхны хєл дvvжилдэг газар байсан гэж vзжээ. Yнэндээ тэдний хєлгийн нисч буух талбай гэсэн vг л дээ. Тvvний энэ таамаглал нэлээд тvгээмэл бєгєєд єнєєг хvртэл vvнийг дэмждэг хvмvvс цєєнгvй бий. Гэвч харь гарагийнханд нисч буухад нь 500 кв км хэмжээтэй тийм том талбай ямар шаардлагатай байсан гэдэгт хэн ч vнэмшилтэй тайлбар хийж чадаагvй юм. Харь гарагийнхан хєлгєєрєє нисэхэд тийм их зай талбайд тонгочих хэрэг байгаа юм уу. Ингэж нисч буухын тєлєє уг газар дээр ургамал, амьтны зураг сараачих шаардлага байсан гэж vv, зєвхєн уугуул нутгийнхныг зугаацуулахын тєлєє ийм зураг зурсан гэж vv гэсэн сонин асуулт цуварна.

Ямар ч сансрын хєлєг газардлаа гэхэд тэндэх бvх зургийг баллаж сохлох аюул гарах нь зайлшгvй. Тэгэхээр харь гарагийнхны сансрын буудал гэж барин тавин хэлэх нь бас л учир дутагдалтай байгаа биз. Харь гарагийнхан л vvнийг хийсэн гэж гvрийдэг нєхдийн хэлснээр бол эртний индианчууд техник технологийн тухай ойлголтгvй, газарт ч тийм хэцvv тєвєгтэй зураг зурах ч чадваргvй байсан гэнэ. Харь гарагийнхны санаачилгаар л ийм сансрын зам бий болсон гэж vздэг энэ онолыг єнгєрсєн зууны наяад оны сvvлээр л Америкийн археологичид vгvйсгэжээ. Тэр vед модон хvрзээр “зэвсэглэсэн” багш, оюутнуудын баг Наскад зочилж, харь гарагаас єєр юм санаж сэтгэхээ байсан судлаачдын дvгнэлтэд няцаалт єгсєн байна. Тэдний судалснаар Наскагийн эртний оршин суугчид 14 хоногийн дотор ан амьтан, хvнийг дvрсэлсэн дvрсийг ядах юмгvй зурж чаддаг байсан аж. Энэ нь эртний бусад хvмvvсийн бvтээлтэй агаар нэг бєгєєд тэднээс ялгагдаж дутах зvйлгvй байсан гэнэ. Тиймээс учрыг нь олж хужрыг нь тунгааж чадаагvй зvйлээ юм л бол харь гарагийнхантай холбож тайлбарлах оролдлого Наскагийн энэхvv эрхэм шvтээний хувьд хаалттай болох нь тэр ээ.

Н.ХАЖИДСYРЭН

IPhone-єє шинээр авсны дараа мєн update хийсний дараа буцаад шинэ байдалдаа буюу locked болно. Тэгхээр дахин unlock хийх шаардлага гарна. Энэ асуудлыг шийдэх маш хялбар програм-г танилцуулъя гэж бодлоо.
Тус програм гуайг iLiberty гэдэг. Бvх Version-vvд дээр ажиллана. Мэдээж 1.1.4 хvртэл. 2.0 гараад ирвэл дахиад л шинэ програм гартал хvлээнэ гэсэн vг. Гэхдээ нээх удахгvй байх гэж бодож байна. Энэ блог-т шинэ update шинэ програм-уудийн тухай цаг алдалгvй хvргэж байх болно. Хэрэвээ та бvхэн намайг дэмжээд сэтгэгдэлээ ахиухан бичээд байвал шvv дээ.

Инсталл хийсний дараа тохиргоог нь зєв хийчихвэл ямар ч асуудалгvй. Хулганаа хэд тогшоод л утсаа хоёр удаа рэстарт хийгээд л боллоо.



Энэ vйлдэлийг хийсний дараа жижиг цонх гарч иртэл хvлээнэ. Тус цонхон дээр IPhone-єє restart хий гэх бєгєєд та гар аргаар унтраагаад буцаагаад асаана. Тэгээд Continue дар. Дараа дахин restart хий гэж гарч ирнэ. Дахиад гар аргаар унтраагаад буцааж асаа. Тэгээд Check дар. Одоо ганц минут хvлээх л vлдлээ.

Хамгийн найдвартай ШИПИ

Оюутан залуусын шалгалт шүүлэг эхэлсэнтэй холбогдуулаад өөрийн зүгээс хамгийн найдвартай гэж боддог шипи хийх арга зааж өгье.

1. Хамгийн жижиг шрифтээр текстээ бичнэ

2. Хэвлэх

3. Хэрэгтэй гэсэн хэсгээ скочдоно

5. Хайчилна

6. Усанд сайн норгоно

Скочноос цаасыг үрж арилгана

Хатаагаад шипи гээ хаана л бол хаана нааж болно

Дижитал маягаар ТВ үзэх буюу компьютер эсвэл лаптоп дээрээ тв үзэх дуртай хүмүүст зориулан нэгэн шинэ бүтээгдэхүүн гарлаа. ASUS ийн ASUS My Cinema-U3100Mini бүтээгдэхүүн нь хамгийн өндөр чанартай DVBT TV сигнал хүлээн авах, тог хэмнэн технологийн сүүлийн үеийн шийдлийг ашиглах энэхүү бүтээгдэхүүн нь үнэхээр хэрэгтэй эд байна билээ

Дахин тайлах номууд-2

1. Б.Нямаа. Араараа нинжатай Биндэръяа

2. Монгол ардын уртын дуу. Урьхан хонгор

цианид

3. Я.Хашек. Эрэлхэг цэрэг Хvрэлсvхийн адал

явдал

4. Е.Мулдашев. Авлига төрөөс гараагvй буюу УИХ дээр хийсэн сонирхолтой аялал

5. Дональд Трамф. Авлигач шиг сэтгэ

6. Л.Тvдэв. Авлигатай танилцсан тvvх

7. Астрид Линдгрен. Сэнтий дээр суудаг

Энхбаяр

8. Островский. Авлиганаар төрөгсөд

9. Л.Ванган. Энхбаяр эндээс явахгvй

10. Достоевский. Ах дvv МАХН-ынхан

11. Д.Нацагдорж. Учиртай таван толгой

12. Монгол ардын дуу. Vнэгчин хөвvvн

Батаа

13. Э.Хэмэнгуэй. Ми-8-ууд минь баяртай

14. В.Распутин. Ми-8-уудаасаа хагацахуй

15. Ким v жvн. Хорвоо дэлхий уужим, зарах

газар их байна

16. Майн Рид. Гаалийн баатар

17. Достоевский. Хам гэм, дан зэм

(Хvрэлсvх нарын жишээн дээр)...

Ялла - Шахрисабз

МОНГОЛЧУУД ИНДИАНЖИН МӨХӨХ ЗАМДАА ОРОХ УУ

2004 оны сонгуульд АН хүүхдийн 100000 төгрөг амлаж ард түмнийг хошгоруулж эхэлсэн. Хувьсгалт нам энэ бооцоог тав дахин өсгөж залуу гэр бүлд 500000 төгрөг амлан муушиг тоглож эхэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, аль нам нь иргэдэд юу ч хийгээгүй байхад нь хүртэл хамгийн их мөнгө өгөх вэ гэсэн уралдаан. Тэд бараг тэнцсэн. Үр дүнд нь Монголд 1100000 хүүхэд, 200000 ахмад, 200,000 тахир дутуу болон хөдөлмөрийн хүнд нөхцөлд байсны тэтгэвэр, нийт 1500000 хүн тэтгэмж авдаг боллоо. Өөрөөр хэлбэл, нийт хүн амын 60 хувь нь тэтгэмж авдаг улс боллоо.

Гэтэл энэ бас болоогүй гэнэ ээ. АН ба МАХН 2008 оны сонгуулийн гол бооцоонуудаа зарлаж эхэллээ. Мэдээж эхлээд АН нийт нэг триллион 200 тэрбум ам.долларын нүүрсний нөөцтэй гэж зарлагдаж буй Таван толгойн ордыг эзэмших хувьцааны 50 хувийг ард түмэндээ “Эрдэнийн хувь” нэрээр үнэгүй тарааж өгье гэсэн санал гаргалаа. МАХН бас л АН-ын саналыг хэд нугалан нэмж улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн бүх стратегийн ашигт малтмалын ордуудын монгол хүн эзэмшиж байгаа ордуудын эзэмших эрхийн 51 хувийг төрд нийгэмчилж ихэнхийг нь ард түмэнд жигд тарааж өгье гэсэн санал гаргалаа. Аль аль нам нь энэ нэн шинэ төрлийн бүх нийтийг хамарсан тэтгэмжээ ямар нэг ажил хийсний төлөө биш, зөвхөн монгол хүн болж төрснийх нь төлөө өгнө гэж зарлалаа.

Энэ тэтгэмж ойрын таван жилд нэг хүнд таван сая, 10 жилд 10 сая орчим төгрөг юм уу, түүнээс илүү байх магадлал их байна. Сард нэг сая төгрөг. Юу ч хийгээгүй байхад зүгээр л та монгол хүн тул өгнө. Тийм ээ, бүр юу ч хийх шаардлага танд байхгүй. Өөрийгөө зовоон ажил хөдөлмөр хийх, сурч боловсрох ч хэрэггүй. Ийм мөнгөөр Монголд байтугай АНУ-д ч ажил хийлгүй амьдарч болно. Хүссэнээрээ биш л дээ. Гэхдээ л яаж ийгээд болгоно.

Тийм ээ, яг ингэж АНУ-д амьдардаг алс холын ахан дүүс минь байгаа. Америкийн индианчууд. Гэхдээ амьдарч ч гэж дээ, аажимхан мөхөн сөнөж байгаа. Тэд бас л зөвхөн индиан хүн гэдгээ батлаад л сард 1200 ам.долларын “эрдэнийн хувь”, “Эх орны хишиг” авна. Дээр нь 200 ам.долларын үнэгүй хоолны талонтой. Бас бидэн шиг эрүүл мэндийн үйлчилгээ, бүх шатны боловсрол үнэгүй. Гэхдээ энэ боловсролын хэсэг нь тэдэнд бараг падлийгүй. Тэдэнд сурч боловсрох, ажил хийх шаардлага байхгүй. Юу ч хийхгүй байхад чамайг тэжээж, зүгээр л мөнгө өгч байхад юу гэж хөдөлмөрлөх вэ. Муусайн цагаан арьстнууд л харин өдөр шөнө, нойр хоолгүй хөдөлмөрлөж, сурч боловсорч, бизнес хийж, шинэ нээлт технологи гэж өөрийгөө зовоож амьдардаг. Харин буян заяа ихт индиан хүн улсаас зааж өгсөн газар ганцхан төрлийн бизнес хийж болно. Тэр нь татваргүй казино. Бас л ямар нэгэн ажил бүтээл хийх шаардлагагүй, бусдыг хөлсөлж ажиллуулаад л цагаан арьстнуудын хөдөлмөрлөж зовж олсон хэдэн ногооныг нь салгах төвөггүй бизнес. Гэхдээ тун цөөхөн эрлийзүүд нь ийм юм хийнэ. Тэгэх ч хэрэггүй юм чинь.

Танд нэг л танил, таны тун ойрхны ирээдүйн тухай, яг л таны үр хүүхдийн чинь гэгээн ирээдүйн тухай яриад байгаа юм шиг санагдаж байна уу. Тэр индианчууд Холливудын кинон дээр гардаг XIX зууны эцэг өвгөд шигээ гоо үзэсгэлэнтэй, дайчин зоригтой, мустанг унасан баатрууд огтхон ч биш. Тэр баатрууд нь үхсэн. Харин үлдсэн нь одоо мөхөж байна. Хэрэв та Америкт их төлөв хүнсний дэлгүүрт том бор цаасан уут дүүрэн хоол тэвэрсэн намхан, маш бүдүүн, үе мөч ба чихрийн шижин өвчинд үе дамжин нэрвэгдсэн, хоорондоо төстэй, урт үстэй бор хүмүүстэй таарч, манай Эксель шиг хуучин сарампай машиндаа чихэлдэн сууж одохыг нь харвал тэд чинь мөхөн устах замдаа буй индианууд явж байгаа нь тэр.

Танд хотоо үзүүлж яваа 50 сая долларын хөрөнгөтэй, үхтлээ ажилладаг америк эмч найз чинь тэдний хойноос үл тоомсорлосон байдалтай харж “үнэгүй эрүүл мэнд, үнэгүй боловсрол, хөдөлмөргүй тэтгэмж” гэж инээмсэглэн хэлснээ, “чи арай тэдний нэг биш биз” гэхэд нь, та үгүй үгүй би ажиллаж хөдөлмөрлөж цалингаараа амьдардаг гэж сандран хариулах болно. Гэхдээ дотроо “энэ чинь юу билээ” гэж эргэлзэнэ. Учир нь одоо бидний 60 хувь нь тэтгэмж авдаг, удахгүй АН, МАХН 2008 онд шинэ тэтгэмжийн амлалтаа биелүүлбэл 160 хувь нь тэтгэмж авч Наадам, Цагаан сар хийхээс өөр санаа зовох юмгүй, Чингис хаанаа магтан дурсахаас өөр шинжлэх ухаангүй амьдрал руу орох гэж мөрөөдөж байна бус уу. Манай боловсрол, эрүүл мэнд бас үнэгүй. Тийм сайхан хөл хөсөр, гар газар амруулах энэ хоёр намаа УИХ, Засгийн газартаа мөнхөд залахаас ч яахав. Тэд үнэн хэлжээ. Ард түмэнд өөр сонголт байхгүй гэж. Тэд биднийг ингэж л төсөөлж, басамжилж байна.

17 жил Монголын төрийг ээлжлэн барьсан МАХН, АН хоёр минь одоо болоо юм биш үү. Танай хоёр намын нийт 400-500-хан хүнийг мөнхийн дарга байж, Монголын баялгийг гагцаар идэж, хууль үйлчлэхгүй, зөвхөн хоорондоо л хэрэлдэж алалдахаас өөр зовлонгүй жаргахын төлөө Монгол үндэстэн хүний нэг, хоёрхон үеийн хугацаанд мөхөхөөс өөр ямар ч гарцгүй тэтгэмжийн зам руу орох ёстой юм гэж үү. Мөхөж устсан Манж үндэстний устаж зоопаркийн амьтан шахам болж буй түвдүүд, индианчуудын хувь заяаг бид давтах ёстой юм гэж үү. Яагаад бидэнд ядаж сайн боловсрол олоод, сайн ажиллаад сайхан амьдарч болдог сонгуулийн хөтөлбөрийг ганц ч удаа санал болгохгүй байна вэ. Та хэд л сайхан амьдарч байвал ард түмэн чинь аль болох харанхуй, идэвхгүй мөхөх замдаа орсон ч хамаагүй гэж үү. Арай ч та бүхнийг иймдээ тулаагүй гэж итгэхийг хүсч байна. Тэгж айсан 120000 монгол хүн эх орноосоо дүрвэн одсон байна. Тэд ажил хийж амьдрахыг хүссэндээ нүдэндээ нулимстай, зүрхэндээ шархтай хүний газар зүтгэж байна.

Үнэхээр л тэр ашигт малтмалын орд газруудаас тийм л их мөнгө олох боломж байгаа юм бол залуусаа дотоод гадаадад хамгийн сайн боловсрол, технологи, мэдлэгт хэдэн түмээр нь сургая, зүгээр суугаад тэтгэмж авах биш, сайн ажиллаад тэр тэтгэмжээс чинь хэд дахин илүү цалин авч болох ажлын байр, аж үйлдвэрийн цогцолбор, шинэ технологи-ирээдүйн бизнесүүдийг бий болгоё, хээр талдаа мянга мянган худаг гаргая, бүх малаа вакцинжуулж Япон, Ази, Европт нэг килог нь 20 доллараар зардаг болъё, өшиглөөд хаячихсан хогийн сав шиг болгосон Улаанбаатар хотоо сайхан хот болгоё. Тэгээд бүр илүү гараад асгаж цутгаад зүгээр тэтгэмж болгомоор байгаа юм бол Хархорин хотоо цоо шинээр цогцлоон барья, дэлхий даяар тарсан зургаан сая монголчуудаа авчирч хүчирхэг чадалтай улс үндэстнээ босгоё.

Та нар зүгээр л саад болохгүй, бидний өмнөөс амьдралыг минь шийдэж, сонгуулийн бэлэг болгож тэтгэмж бариад байхгүй бол, та нар хүзүү толгой дээрээс минь зайлж алга болоод өгвөл бид энэ бүх мөрөөдлөө биелүүлж хүн шиг нэр төртэй, бахархал дүүрэн ажиллаж амьдраад үр хүүхдэдээ хүчирхэг Монгол Улсыг гардуулан өгмөөр байна. Тийм ээ, та нарын амлаад байгаа тэтгэмжээр биш, өөрсдийн оюун ухаан, хоёр гараараа маш сайн хөдөлмөрлөж энэ бүхнийг бүтээн босгомоор байна. Бид чадна. Чадах ёстой.

МЭӨ 209 онд, 1162 онд, 1911 онд үүнээс долоон дор гарцаагүй мөхөх нь сөнөх нь гэж хэн ч хэлмээр тийм хэцүү цаг үед Монгол үндэстэн ямар нэг тэтгэмжээр биш, зөвхөн өөрсдийн зоригт сэтгэл, хүчирхэг ухаан, цуцашгүй хөдөлмөр, халуун амь, идэвхтэй зүтгэлээрээ энэ Монголыг дахин бий болгож бидэнд үлдээж өгсөн юм. Бид чадна. Харин энэ удаа бидний ээлж. Эс чадвал...

Б.Болдсайхан эмч

Хуруугаа дахин ургуулжээ

69 настай Lee Spievak хэмээх эрхэм нэгэн онгоцны загвар дээр ажиллаж байхдаа хуруугаа тасалж орхисон байна. Эмч нар ингээд хуруугүй болсон ямар ч найдваргүй гэж байжээ. Уг эрхэмийн дүү Alan нь нөхөн сэргээх эмийн хүрээлэнд ажилладаг юмсанж. Дүү нь ахынхаа золгүй явдлыг сонсоод нэгэн нунтаг явуулсан байна. Уг нунтагийг эрхэм Lee шидэт дагины нунтаг гэж нэрийдсэн байна. Түүний дүүгийн илгээсэн уг нунтагны тусламжтайгаар өвгөний хуруу дахин ургаж хэвийн байдалдаа оржээ.

Хуруу ургахад ердөө 4 хөн 7 хоног шаардагдсан ба шинэ хуруу нь яг л хуучин шиг нь гайхалтай болсон байна.

Уг нунтгийг гахайны цэврүүнээс гаргаж авсан аж. Гахайны цэврүүг цэвэрлэн хатаасны дараа уг нунтаг бэлэн болдог аж. Гэхдээ та үүнийг хийх гэж оролдосны хэрэггүй мэдээж лабраторын нөхцөлд уг нунтагийг гаргаж авч байгаа хэрэг. Нунтаг нь биеийн хэсэгт түрхэгдээд биеийн эд эсэд сорвины оронд хуучин эд эсийг бий болгох үүргийг өгдөг аж. Ингээд шинэ үүрэг авсан хурууг нөхөн төлжүүлж бороолуулах ёстой эд эс маань хурууг ургуулж эхлэдэг байна.

Pittsburgh дахь их сургуульд энэхүү туршилтын нунтагийг гаргаж авч байгаа юм байна. Нунтагийг бас шатаж түлэгдэж үгүй болсон арьсыг нөхөн сэргээх тал дээр ашиглах төлөвлөгөөтэй байгаа бололтой.

Robert Henline хэмээх Иракийн дайнаас бараг бүтэн зүйлгүй эргэж ирсэн нэгэн эрхэм энэхүү нунтагт нилээн найдлага тавьж байгаа аж. Тэрээр өнгөрсөн хугацаанд 20 удаа хагалгаанд орсон бөгөөд одоо дахин 35 хагалгаа хийлгэх хэрэгтэй байгаа юм байна. Хагалгаанд дахин орох нь түүний хувьд Ирак руу дахин дайнд явснаас аймшигтай санагддаг болсон гэж уг эрхэм өгүүлж байна.

Ямар ч л байсан хүний үхсэн эд эсийг нөхөн ургуулдаг технологи ид судалгаа шинжилгээний ажилдаа явж байгаа аж. Дээрээс нь нэг хоёр хүнд үр дүнгээ аль хэдийн өгөөд эхэлчихжээ.

Видео бичлэгийг доорх холбоосоор орж үзнэ үү.

http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7354458.stm

Салхи татуулнаа гэж...

Дэлхийг шоконд оруулсан нэгэн зураг

Энэ онд Кени-ийн Nairobi-д нэгэн сурвалжлагчийн авсан энэ зураг дэлхийн олон хүний зүрхийг шимшрүүлж шуугиулсан билээ. Кени-д иргэний дайн буюу омог хоорондын дайн болж олон хүний цус урсаж байгаа гэж сонсож байсан боловч ийм аймаар гэж үнэхээр төсөөлөөгүй байсан.

Буриад судлалын академи байгуулагдаж vйл ажиллагаа явуулж эхэллээ

Академийн зорилго нь “Буриад судлалын чиглэлээр эрдэм шинжилгээний ажил эрхэлж буй Монгол улсын иргэн судлаач, эрдэмтдэд бүх талын дэмжлэг үзүүлэх, тэдгээрийн эрх ашгийг хамгаалах, гадаад орнуудын энэ чиглэлийн байгууллага, эрдэмтэн судлаачидтай хамтран ажиллах, гадаад дотоодод мэргэжил дээшлүүлэх, сурч боловсрох, эрдэм судлалын ажил эрхлэхэд туслах ба мөн буриадын түүх, хэл соёл, угсаатан, зан заншил, аман болон утга зохиолыг шинжлэх ухааны арга зүйн үүднээс сурвалжлан цуглуулж, судлан тодорхойлох, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээхэд оршино" гэж тодорхойлсон бөгөөд ашгийн төлөө бус нийгэмд үйлчилдэг, эрдэм судлалын ажил эрхлэх төрийн бус байгууллага юм.
Та бүхнийг ч гэсэн бидний үйл ажлыг дэмжинэ гэдэгт итгэлтэй байна. Манай академийн үйл ажиллагааг дэмжиж ажиллах хэнтэй ч бид хамтран ажиллахад таатай байх болно гэдгийг Буриад Судлалын Академийн нэрийн өмнөөс илэрхийлж байна.


Буриад Судлалын Академийн
ерөнхийлөгч М.Одмандах /Ph.D/


Академийн бүтэц зохион байгуулалт

Удирдах зөвлөлийн дарга: М.Одмандах /доктор /Ph.D/
Удирдах зөвлөлийн гишүүд: Г.Гантогтох /доктор /Sc.D/, профессор/
Г.Цэрэнханд /доктор /Sc.D/, профессор/
Г.Батцэрэн /доктор /Ph.D/, дэд профессор/
Р.Чүлтэмсүрэн /доктор /Ph.D/, дэд профессор/
Б.Ширнэн /доктор /Ph.D//
Д.Ариунаа /докторант/
Б.Ууганбаяр /магистр/
Ерөнхийлөгч: М.Одмандах /доктор /Ph.D/
Гүйцэтгэх захирал: Б.Чинзориг /магистр/
Нарийн бичгийн дарга: П.Нармандах /магистр/

Эрхэм зорилго

Буриад судлалын академийн эрхэм зорилго нь “Буриад судлалын чиглэлээр эрдэм шинжилгээний ажил эрхэлж буй судлаач, эрдэмтдэд бүх талын дэмжлэг үзүүлэх, тэдгээрийн эрх ашгийг хамгаалах, гадаад орнуудын энэ чиглэлийн байгууллага, эрдэмтэн судлаачидтай хамтран ажиллах, гадаад дотоодод мэргэжил дээшлүүлэх, сурч боловсрох, эрдэм судлалын ажил эрхлэхэд туслах, буриадын түүх, хэл соёл, угсаатан, зан заншил, аман болон утга зохиолыг шинжлэх ухааны арга зүйн үүднээс сурвалжлан цуглуулж, судлан тодорхойлох, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээхэд” оршино.

Үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл

1. Буриад ястны түүх, угсаатны зүй, хэлбичиг, утга соёл, бөө, шашин соёлын талаарх судалгааг явуулж, гарсан үр дүнг нийтийн хүртээл болгох,
2. Буриад ястнуудад түүх соёлын талаарх мэдээллийг цуврал сэтгүүл, сонин, бусад мэдээллийн хэрэгслүүдээр хүргэх, мөн сургалт, соёлын өдөрлөг зохион байгуулах,
3. Гадаад орнуудад амьдарч байгаа буриад монголчуудтай утга соёлын харилцааг тогтоон хөгжүүлэх,
4. Буриадын түүх, соёл, урлаг, шашин, бөө, хэлбичгийн чиглэлээр эрдэм шинжилгээний бага хурал зохион байгуулах,
5. Гадаад болон монголд амьдарч байгаа буриад ястнуудын аж амьдрал, ахуй соёл, түүх угсаатан, аман билгийн талаар эрдэм шинжилгээний экспедиц зохион байгуулах,
6. Буриадын оюуны соёл болох Вагиндра үсгийн өв санг судлаж, вагиндра бичгийг эрдэм шинжилгээний ажилтнуудад зааж сургах, сурталчилах,
7. Буриадын түүх, угсаатны зүй, аман болон утга соёлын бүтээл, ховор ном, дурсгалуудыг хэвлэж, эрдэм шинжилгээний эргэлтэнд оруулах,
8. Буриад ардын язгуур урлагийг судлах, сурталчилах, энэ үйлст үнэтэй хувь нэмэр оруулсан хүмүүстэй хамтран ажиллах
9. Буриадын үндэсний спортыг судлах, сурталчилан дэлгэрүүлэх ажлыг зохион байгуулах
зэрэг чиглэлээр үйл ажиллагаагаа зохион байгуулж явуулна.


Буриад судлалын академийн тасаг

Түүх, угсаатан судлалын тасаг – Г.Цэрэнханд
Хэл, зохиол судлалын тасаг – Г.Гантогтох
Соёл, урлаг судлалын тасаг – Г.Батцэрэн
Гадаад харилцаа хамтын ажиллагааны тасаг – Б.Дашням
Эх бичиг, сан хөмрөгийн тасаг – Б.Чинзориг

Хийж буй ажлын тухай

Бид 2008 оны 3-р сарын 5-нд хуулийн дагуу бүртгүүлж, ТББ-ын гэрчилгээ, тамга тэмдэгээ авч, хийх ажлын үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, ажлын төлөвлөгөөгөө нарийвчлан гаргаж үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд байна.
Тус академиас санаачлан 2008 оны 3-р сарын 28-нд “Буриад судлалын өнөөгийн байдал, хөгжүүлэх чиг хандлага“ сэдэвт дугуй ширээний ярилцлагыг буриадаас төрсөн эрдэмтэн судлаачид, хүмүүсийг оролцуулан хийсэн бөгөөд академийн зүгээс хийх ажлын төлөвлөгөөг танилцуулж, санал солилцон, үндсэн чиглэлээ нарийвчлан тодорхойлж авлаа. Академийн дотоод зохион байгуулалтыг оновчтой болгох үүднээс тасаг, салбартай байхаар тогтож, тасгийн эрхлэгч нарыг сонгон ажлыг нь эхлүүлж байна.
2008 оны 4-р сарын 9-12-ны өдрүүдэд Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотод болсон “Дархад Буриад судлалын зарим асуудал" сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний бага хурлыг ЗДТГ-тай хамтран академийн гишүүдийн төлөөлөл амжилттай зохион байгууллаа. Мөн 5-р сарын 14-нд Дорнод аймгийн төв Дорнод Монголын дээд сургуулиас санаачлан ОХУ-ын Буриад Улсын Их Сургуультай хамтран зохион байгуулах “Буриад судлалын зарим асуудал" сэдэвт Олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд манай академиас оролцохоор бэлтгэж байна.
Манай Академиас 5-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотноо “Буриад судлалын тулгамдсан асуудал" сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал хийхээр бэлтгэл ажилдаа ороод байна.
Тус академиас буриад судлалыг хөгжүүлэх талаар нэлээд ажлыг төлөвлөж, зарим зүйлийг хэрэгжүүлж эхлээд байгаа бөгөөд буриад ястны түүх, угсаатан, хэл соёлыг шинжлэх ухааны үүднээс судлан тодорхойлох, залуу хойч үедээ ёс заншил, түүх соёлоо өвлүүлэн, заан сургах талаар тодорхой төлөвлөгөө гаргаж хэрэгжүүлэхээо төлөвлөөд байна.
Манай академийн үйл ажиллагааг дэмжиж, хамтран ажиллах, хандив, тусламж үзүүлэх хэнтэй ч хамтран ажиллахад бид бэлэн бөгөөд буриад судлалыг сонирхогч, судлагч гадаад дотоодын эрдэмтэн мэргэд, судлаачдыг яс үндэс харгалзахгүйгээр хамтран ажиллахад бид бэлэн байна.

“Буриад судлалын тулгамдсан асуудал" сэдэвт
эрдэм шинжилгээний бага хурал

Хурлыг зохион байгуулагчид:
М.Одмандах
Б.Чинзориг
Б.Ууганбаяр
Б.Ширнэн
Г.Батцэрэн

Нийтлэг үндэслэл: Монгол улсын хэмжээнд буриад судлалыг хөгжүүлэх шаардлага өнөөдрийн цаг үед улам хүчтэй ярих асуудлын нэг болсон учраас сэтгэл санаа нийлсэн хэсэг эрдэмтдийн санаачилгаар “Буриад судлалын академи"-ийг үүсгэн байгуулав.
Буриад Судлалын Академийн үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл болох эрдэм шинжилгээний ажилтнуудыг бэлтгэх, залуу судлаачдыг дэмжих үүднээс “Буриад судлалын тулгамдсан асуудал" эрдэм шинжилгээний онол-практикийн бага хурлыг 2008 оны 5-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулахаар зарлаж байна.
Сэдэв, чиглэл:
-Хэл шинжлэл
-Аман зохиол
-Утга зохиол
-Угсаатны зүй
-Урлаг судлал
-Соёл судлал
-Сэтгүүлзүй
-Түүх
-Археологи
-Шашин, бөө судлал
-Үндэсний спорт
- Бусад чиглэл
Оролцох хүмүүс: Буриад судлалын чиглэлээр эрдэм шинжилгээний ажил эрхэлж буй дотоод, гадаадын эрдэмтэн судлаачид, оюутан залуус болон сонирхсон хүмүүс хэн ч оролцож, илтгэлээ ирүүлэх боломжтой.
Тавигдах шаардлага: Хуралд ирүүлэх илтгэл нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, буриад судлалыг хөгжүүлэхэд ач холбогдол бүхий асуудлыг хөндөж, цаашдын чиг хандлага, хөгжлийн байдал төлвийг тодорхойлон, судалгааны зохих арга зүйн үүднээс өндөр төвшинд боловсруулсан байх.
Илтгэлийн техникийн шаардлага нь:
А4 цаасан дээр ArialMon фонтоор Size 12, мөр хоорондын зай Single, хуудасны бүх талаас нь 2,5 см байх.
Илтгэлийн хураангуйг 2 нүүрт багтаахаас гадна үндсэн илтгэл нь 8 хуудаснаас хэтрэхгүй байна. Илтгэл нь эрдэм шинжилгээний бүтээлд тавигдах ерөнхий шаардлагыг хангасан, хэл найруулгын хувьд зохих төвшинд бичигдсэн байх ёстой.
Илтгэлийг Flash дискээр болон цаасаар, мөн мэйл хаягаар явуулж болно. Хурлын илтгэлүүдийг эмхэтгэл болон хэвлүүлэх, интернэтэд тавьж олон түмэнд сурталчилах учраас цахим хэлбэрээр заавал өгөх учиртай.

Ps: Илтгэлээ өгөх хүмүүсийн тоо хязгааргүй тул хүссэн болгон илтгэл өгөх боломжтой. Харин ирсэн илтгэлүүдээс сонгон шалгаруулалт хийж хуралд хэлэлцүүлэх бөгөөд ирсэн бүх илтгэлийг эмхэтгэлд хэвлэх болно.

Илтгэл өгөх хугацаа: 2008 оны 5-р сарын 12-ны Даваа гаригийн 18 цагаас өмнө.
Харилцах хүн: Буриад Судлалын Академийн Ерөнхийлөгч, МУБИС-ийн МоСС-ийн багш, доктор /Ph.D/ М.Одмандах, Буриад судлалын академийн гүйцэтгэх захирал, магистр Б.Чинзориг
Харилцах хаяг: МУБИС-ийн хичээлийн “А” байрны 307 тоот өрөө.
Харилцах утас: 326165 /а/, 99866572, 99127013
Э-шуудан: hohchono@yahoo.com

Гамнаарай

Хойд мөсөн далайн мөс хайлахад сэтгэл түгших хэрэггүй

Манай дэлхийн хойд туйлын мөс хурдан хайлж байгаад эрдэмтэд түгшиж байна. Арктикийн мөс хайлсан сүүлийн үеийн дээд хэмжээг 2005 оны есдүгээр сард сансараас ажиглаж, бүртгэжээ. Энэ оны 8 дугаар сард мөс хамгийн их хэмжээгээр хайлсан бөгөөд Аркитикийн мөс ирэх 9 сар хүртэл үргэжлэн хайлах төлөвтэй байна.
Дэлхийн дулааралтын нэг тод жишээ бол Хойд мөсөн далайн мөсөн талбай багасч байгаа явдал юм. Арктикийн мөсөн хучлага багасах үйл явцын хурдыг 1970-аад оноос ажиглаж байна. Энэ хэмжээ сүүлийн 10 жил 8 орчим хувь байна. Одоо бидний ажиглаж байгаа цаг уурын энэ байдлыг 20 жилийн тэртээ физик-математикийн хүнд загвараар таамагласан билээ. Харин тэнгисийн мөс энэ загварын таамагласнаас ч илүү хурдан хайлж байна.
Хэрэв Хойд мөсөн далайн мөс хайлах хурд өөрчлөгдөхгүй энэ хэвээр байвал хэдэн арван жилийн дараа хойд мөсөн далай зуны улиралд бүрмөсөн хайлах юм. Энэ сайн уу муу юу? Нэг талаас хойд тэнгисийн замаар хөлөг онгоц зорчиход саадгүй болно. Арктикийн усан доорх эх газарын үргэлжлэлд геологийн судалгаа хийхэд хялбар, хямд өртөгтэй болох юм. Олон орон арктикийн усан доорх эх газрын үргэлжлэлийн баялгийг эзэмших бодолтой байгаа билээ. Энэ бүхэн давуу тал юм. Нөгөө талаас энэ нь экологид аюултай юм. Арктикийн мөсөнд жилийн турш нутагладаг цагаан баавгайн тоо толгой эрс цөөрсөн байна. Хамгийн гол нь Хойд мөсөн далай бүрмөсөн хайлахад агаар мандалд цацагдах уур эрс нэмэгдэнэ. Ингэснээр дэлхийн бөмбөрцөгийн хойд хэсгийн уур амьсгал өөрчлөгдөж, хур тунадас нэмэгдэх юм. Сүүлийн жилүүдэд олонтаа ярьж байгаа дэлхийн далайн түвшин нэмэгдэж болзошгүй тухайд байдал бас сайнгүй байна. Мөс шингэн уснаас ч илүү хэмжээтэй. Тэнгисийн мөс хайлснаар далайн усны түвшинг бага зэрэг нэмнэ. Үүнд сэтгэл түгших хэрэггүй гэж эрдэмтэд ярьж байна.

Ава эжийн hургаал

Дэлхийн үнэтэй хотууд

Швейцарийн “акулуудын” нэг болох UBS банк дэлхийн хотуудыг оршин суугчдын авдаг цалин, бараа үйлчилгээний үнэ, худаалдан авах чадвараар нь жагсаан дэлхийн хамгийн үнэтэй хотуудыг шалгаруулдаг уламжлалтай. Тус банкнаас гаргасан “Prices and Earnings" судалгааны үр дүнг танилцуулья.
Дэлхийн хотуудаас Копенгагенд хамгийн өндөр цалинг олгодог юм байна. Гэтэл Копенгагентай харьцуулахад нью-йоркчууд 40,9 хувиар бага цалин авдаг гээд төсөөл дөө.
Тэгвэл өндөр цалинтай хотуудын жагсаалтын хоёрт Норвегийн нийслэл Осло бичигдсэн байна. Ер нь Скандинавын орнуудад амьдрахад илүү таатай байдаг бололтой. Гуравдахь хот нь мөн л Скандинавынх. Швейцарийн Цюрихт ажиллаж амьдрагсад нью-йоркийнхныг бодвол 30% илүү цалин авдаг юм байна.
Нью-Йорктой харьцуулаад байдгийн учир нь гэвэл дэлхийн оршин суугчдын ихэнх нь ертөнцийн энэ цэг дээр амьдрагсдыг хамгийн баян чинээлэг аз жаргалтай хүмүүс хэмээн сэтгэж энэ цэгт амьдрагсдад багахан атаархаж явдагтай холбоотой болов уу. Ташрамд хэлэхэд Нью-Йорк хот өндөр цалнтай хотуудын жагсаалтанд 13-т бичигдсэн байна.
Харин Нью-Йоркийн өмнө Женева, Дублин, Франкфурт, Брюссель, Хельсинки, Люксембург, Лондон, Мюнхен, Берлин гэсэн хотууд бичигджээ. Эдийн засгийн энэхүү дүр зураг нь сүүлийн үед дэлхийн зах зээл дээр евротой харьцах долларын ханш чамгүй унасантай холбоотой гэдгийг судалгаа гаргагчид дурдахаа мартсангүй.
Тэгвэл бага цалинтай хотуудын тоонд Рига, Шанхай, Бээжин, Софи, Бухарест, Бангкок, Дели бичигдсэн байна. Харин хамгийн бага цалин өгдөг газар Индонезийн Жакарта. Энд ажилллаж амьдарч байгаа иргэд нөгөөх нью-йоркчуудыг бодвол 6,5% -иар бага цалин авдаг аж. Улаанбаатарын цалин энд огтхон ч дурдагдаагүй болохыг та анзаарсан байх. Хэрвээ дурдагдсан бол бүх дэлхийн өмнө шараа болох байсан гэдэг нь эргэлзээгүй, хэдэн монголчууд.
Тэгвэл өндөр үнэ өртөгтэй хотуудын жагсаалтад мөн л скандинавын хэдэн оройн өнгөлсөн байна. Осло, Копенгагенд өндөр цалин авахын хэрээрээ өндөр өртөгтэй амьдралтай байдаг бол гурав дөрөвдүгээр байрт Лондон, Дублин хотууд оржээ.
Мөн хамгийн үнэтэй хотуудын тоонд Стокгольм, Хельсинки, Женева, Парис, Вена орсон байна. Харин хамгийн бага өртөгөөр амьдардаг хүмүүс Малайзийн Куала-Лумпурт оршин суудаг аж. Эндэх юмны үнэ Нью-Йоркийнхоос 40,5%-иар бага байдаг гэнэ.
Харин худалдан авах чадвараараа мөн л Копенгаген, Цюрих, Берлиний оршин суугчид тэргүүлжээ.

1. Ангол улсын Луанда хот

2. Норвеги улсын Осло хот

3. Орос, Москва хот

4. Норвеги, Ставангер хот

5, Денмарк, Копенхаген хот

6. Конго, Киншаса хот

7, Солонгос, Сөүл хот

8. Габон, Либревил хот

9. Швейцар, Женева хот

10.Англи, Лондон хот